ทำรากฟันเทียมทำไมถึงทำให้รูปหน้าเปลี่ยน?

เคยเห็นคุณตาคุณยายที่ไม่มีฟันมานานไหมครับ แก้มบุ๋ม ปากห่อเข้า คางยื่นขึ้นมาเกือบชิดจมูก หน้าดูเหมือนหดลงไปทั้งหน้า นั่นคือสิ่งที่เกิดเมื่อฟันหายไปนานๆ และคำถามที่ตามมาตอนคิดจะทำรากฟันเทียมก็คือ มันจะเปลี่ยนหน้าเราไหม คำตอบที่ตรงที่สุดคือ ตัวรากเทียมเองไม่ได้ไปปั้นหน้าใคร มันแค่ช่วยไม่ให้หน้าทรุดลงไปเหมือนตัวอย่างข้างบน

ฟันคือโครงที่ค้ำหน้าอยู่

ริมฝีปากกับแก้มของเราอาศัยฟันและกระดูกขากรรไกรเป็นเสาค้ำอยู่ข้างใน ทุกครั้งที่เคี้ยว รากฟันส่งแรงลงกระดูก กระดูกก็คงรูปอยู่ได้ พอฟันหลุดไป แรงนั้นหาย กระดูกตรงนั้นก็ค่อยๆ ละลายเอง ฟันซี่เดียวอาจแทบไม่เห็นผลที่ใบหน้า แต่ถ้าเสียหลายซี่ติดกัน หรือเสียทั้งปาก ความต่างจะค่อยๆ ชัดขึ้นเป็นปีๆ แก้มตอบ ปากบางลง ร่องรอบปากลึก หน้าดูแก่กว่าวัย

รากเทียมช่วยตรงไหน

รากเทียมฝังเข้าไปในกระดูก และส่งแรงเคี้ยวลงไปได้ใกล้เคียงรากฟันจริง จึงช่วยชะลอการละลายของกระดูก โครงที่ค้ำหน้าอยู่ก็ไม่ยุบลงเร็ว ฟันปลอมแบบถอดได้วางบนเหงือก ไม่ได้ส่งแรงลงกระดูกแบบนั้น กระดูกเลยยังละลายต่อได้

บางคนที่เสียฟันมานานแล้ว พอใส่ฟันทดแทนที่สูงและสบพอดี ริมฝีปากกับแก้มก็กลับมาเต็มขึ้นได้พอสมควร คนรอบข้างจึงทักว่าหน้าเปลี่ยน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเพราะปากไม่ห่อแล้ว ยิ้มได้กว้าง และท่าทางมั่นใจขึ้น ไม่ได้ถึงขั้นโครงหน้าถูกเปลี่ยนใหม่

คนที่เห็นผลชัดมักเป็นกรณีนี้

ถ้าเสียฟันซี่เดียว หน้าแทบไม่ต่างอะไรก่อนกับหลังทำ แต่ถ้าเสียฟันหลายซี่หรือทั้งปากมานาน การทำฟันทดแทนที่คืนความสูงในการสบฟัน จะทำให้ใบหน้าช่วงล่างดูเต็มและได้สัดส่วนขึ้นอย่างชัดเจน ตรงนี้หมอต้องวางแผนละเอียด เพราะสูงไปหรือต่ำไปก็ทำให้ดูไม่ธรรมชาติ

ตำแหน่งของฟันที่หายก็มีผลต่างกัน ฟันหน้าหายมักกระทบริมฝีปากและรอยยิ้มก่อน เพราะอยู่ใกล้ริมฝีปากที่สุด ส่วนฟันกรามหายหลายซี่ติดกัน แก้มมักเป็นส่วนแรกที่เริ่มตอบลง ซึ่งเป็นเหตุผลที่บางคนเพิ่งสังเกตเห็นเมื่อผ่านไปหลายปีแล้ว

หน้าบวมช่วงแรก ไม่ใช่ว่าหน้าเปลี่ยน

คนที่เพิ่งทำรากฟันเทียมใหม่ๆ มักตกใจเพราะแก้มข้างที่ทำบวมหรือช้ำ ซึ่งเป็นเรื่องปกติในช่วง 2-3 วันแรกและยุบเองตามเวลา ประคบเย็นช่วงแรกช่วยได้ แต่ถ้าบวมมากขึ้นหลังผ่านไปหลายวัน หรือมีไข้ ควรโทรหาหมอ

ก่อนทำ ควรถามหมอข้อนี้

โดยเฉพาะถ้าเสียฟันไปหลายซี่ ให้ลองถามหมอว่า หลังทำแล้วหน้าเราจะต่างจากตอนนี้ยังไง หมอจะดูทั้งการสบฟันและสัดส่วนใบหน้า บางคนอาจอยากเห็นภาพจำลองก่อน เพราะรากเทียมช่วยรักษาโครงหน้า แต่ก็ไม่ใช่การศัลยกรรมใบหน้า ผลที่ได้จึงมีขอบเขตของมัน

ยิ่งรอ กระดูกยิ่งหายไป

ถ้าเสียฟันไปแล้วและยังลังเลอยู่ ควรรู้ไว้ว่ากระดูกที่ละลายไปแล้วไม่งอกกลับมาเอง ยิ่งรอนาน ก็อาจต้องปลูกกระดูกเสริมมากขึ้น แต่ก็ไม่ได้แปลว่าสายเกินไป ลองไปเอกซเรย์ดูสภาพกระดูกกับทันตแพทย์สักครั้ง จะรู้ว่าตอนนี้เราอยู่ตรงไหนและมีทางเลือกอะไรบ้าง